O contexto actual vese profundamente influenciado polo novo marco europeo contra o branqueo de capitais e a creación da AMLA (Anti-Money Laundering Authority, en galego, Autoridade de Loita contra o Branqueo de Capitais) con sede en Frankfurt, que supón un punto de inflexión na supervisión financeira supranacional (Comisión Europea, 2024). Esta nova arquitectura normativa coincide temporalmente coa sofisticación crecente dos sistemas financeiros asiáticos, creando un escenario onde as empresas galegas deben navegar simultaneamente a innovación tecnolóxica asiática e o endurecemento regulatorio europeo.
A transformación dixital do sector financeiro asiático foi particularmente acelerada na última década, impulsada por factores como a baixa penetración bancaria tradicional, a adopción masiva de smartphones e marcos regulatorios máis flexibles (Buckley et al., 2023). Esta evolución contrasta significativamente co desenvolvemento do sector fintech europeo, onde a regulación precedeu en moitos casos á innovación, creando tanto oportunidades como desafíos para as empresas que operan en ambos os mercados. A complexidade intensifícase cando consideramos que o comercio internacional constitúe unha das canles preferentes para o branqueo de capitais baseado no comercio (TBML, polas súas siglas en inglés), particularmente relevante para unha economía exportadora como a galega (Schmidt, 2024).
O ecosistema fintech asiático: As super-apps como modelo de integración
WeChat Pay e Alipay representan moito máis que simples métodos de pagamento; constitúen ecosistemas completos que redefiniron a relación entre consumidores e servizos financeiros (Chen et al., 2019). Estas plataformas integran pagamentos entre particulares (peer-to-peer) e comerciais, servizos financeiros como préstamos e investimentos, comercio electrónico e servizos locais, ademais de xestión de identidade dixital e puntuación crediticia (scoring). Esta aproximación holística xerou sinerxías que permiten ás empresas asiáticas ofrecer servizos máis eficientes e personalizados. A seguinte gráfica mostra a distribución do mercado de pagamentos móbiles en China no ano 2023, segundo datos de iResearch.
Para as empresas galegas, este modelo suxire a importancia de desenvolver estratexias dixitais omnicanle que vaian máis aló da simple dixitalización de procesos existentes. As oportunidades de asociación (partnership) con plataformas asiáticas poden facilitar o acceso a mercados complexos, mentres que o desenvolvemento de solucións financeiras integradas especificamente deseñadas para clientes asiáticos pode xerar vantaxes competitivas sustentables. A experiencia asiática demostra que a integración de servizos, máis que a especialización, pode ser a clave do éxito en mercados dixitais maduros.
A evolución da banca aberta presenta diferenzas fundamentais entre Asia e Europa que as empresas galegas deben comprender. Mentres que a Directiva de Servizos de Pagamento 2 (PSD2) impulsou a banca aberta en Europa de forma principalmente regulatoria, en Asia xurdiu de maneira máis orgánica e centrada nas necesidades do usuario (Zachariadis e Ozcan, 2017). Esta diferenza de aproximación resultou en ecosistemas con características distintivas que requiren estratexias de adaptación específicas.
As empresas galegas poden aproveitar as APIs bancarias europeas para facilitar pagamentos internacionais máis eficientes, ao tempo que exploran o desenvolvemento de solucións fintech especificamente deseñadas para o comercio Asia-Europa. Os modelos de finanzas integradas (embedded finance), inspirados en casos de éxito asiáticos, ofrecen oportunidades para integrar servizos financeiros en procesos comerciais existentes, mellorando a experiencia do cliente e creando novas fontes de ingresos.
Compliance e AML: converxencia normativa
As empresas galegas que operan con mercados asiáticos enfrontan un desafío regulatorio complexo, caracterizado pola converxencia de obxectivos pero a diverxencia de métodos entre diferentes xurisdicións. O novo paquete lexislativo europeo contra o branqueo de capitais de 2024 e a creación da AMLA representan unha transformación fundamental do marco de supervisión, establecendo por primeira vez unha autoridade supranacional con capacidade para supervisar directamente entidades financeiras e non financeiras de alto risco (Comisión Europea, 2024). Este marco compleméntase co Regulamento sobre Transferencias de Fondos e a supervisión do Banco de España e o SEPBLAC, establecendo un conxunto de obrigas específicas que afectan particularmente a empresas con operacións internacionais intensivas.
Paralelamente, os marcos asiáticos presentan características distintivas que reflicten diferentes prioridades regulatorias e tradicións xurídicas. Singapur desenvolveu as Directrices da MAS (MAS Guidelines) e a Lei de Servizos de Pagamento (Payment Services Act), mentres que Hong Kong opera baixo a Ordenanza contra o Branqueo de Capitais e o Financiamento do Terrorismo (Anti-Money Laundering and Counter-Terrorist Financing Ordinance), e a China mantén un sistema de control de cambios xunto cunha regulación fintech específica (Monetary Authority of Singapore, 2022). Esta fragmentación require que as empresas galegas desenvolvan capacidades de cumprimento normativo (compliance) sofisticadas e adaptables.
A operación transfronteiriza presenta desafíos únicos que se intensifican no contexto actual de endurecemento regulatorio. O TBML representa unha ameaza particular para economías exportadoras como a galega, onde sectores como o agroalimentario, o da automoción, o téxtil e o pesqueiro manteñen elevados volumes de comercio internacional. O TBML consiste en manipular facturas, realizar sub ou sobrefacturación de bens, ou utilizar estruturas corporativas opacas para disfrazar a orixe e o destino dos fondos (Schmidt, 2024). Galicia, cun volume crecente de exportacións a países extracomunitarios, está potencialmente exposta a estas prácticas, especialmente considerando o uso crecente de intermediarios financeiros en terceiros países e plataformas de pagamento dixitais.
A dixitalización financeira, se ben presenta vantaxes evidentes para a eficiencia comercial, tamén abre novas vulnerabilidades. Chainalysis (2024) estima que máis de 4.000 millóns de dólares foron branqueados mediante criptoactivos en 2023, moitos a través de plataformas sen unha regulación adecuada. Para as empresas galegas, isto implica a necesidade de desenvolver capacidades técnicas avanzadas na detección de operacións sospeitosas, particularmente en transaccións que involucren activos dixitais ou sistemas de pagamento descentralizados.
Os efectos do branqueo sobre a economía produtiva galega requiren unha análise específica. A nivel macroeconómico, pode distorsionar indicadores clave como as taxas de aforro, os prezos inmobiliarios ou as exportacións reais. A nivel microeconómico, xera competencia desleal, permitindo que empresas sustentadas con fondos ilícitos operen con marxes artificialmente baixas, expulsando do mercado a actores lexítimos (Ferwerda et al., 2020). No contexto galego, isto podería afectar especialmente a sectores tradicionalmente intensivos en efectivo como a construción, o inmobiliario, a hostalería ou determinados segmentos do comercio internacional.
A selección de sancións (sanctions screening) representa outro desafío crítico, xa que as listas de sancións cambian dinamicamente e poden diferir entre xurisdicións, requirindo sistemas de monitorización en tempo real. A regulación fragmentada dos criptoactivos engade unha complexidade adicional, especialmente en operacións que poidan involucrar activos dixitais ou moedas dixitais de bancos centrais en desenvolvemento.
As empresas galegas poden abordar estes desafíos mediante a implementación de solucións RegTech automatizadas que permitan o cumprimento simultáneo de múltiples marcos regulatorios. As asociacións con provedores de compliance especializados en mercados asiáticos ofrecen acceso a coñecementos específicos, mentres que o desenvolvemento de protocolos internos específicos para transaccións asiáticas pode proporcionar un maior control e flexibilidade operativa.
RegTech: solucións emerxentes para desafíos complexos
O mercado RegTech evolucionou significativamente para ofrecer ferramentas especificamente deseñadas para o cumprimento transfronteirizo. As solucións de coñecemento do cliente (KYC) automatizado incorporan verificación biométrica e intelixencia artificial para facilitar a identificación de clientes a través de diferentes marcos regulatorios, mentres que os sistemas de monitorización de transaccións utilizan a aprendizaxe automática (machine learning) para detectar patróns sospeitosos que poden variar culturalmente entre mercados (Arner et al., 2020).
A selección de sancións en tempo real converteuse en esencial para operacións dinámicas, integrando múltiples listas de sancións e proporcionando alertas inmediatas sobre cambios regulatorios. Os sistemas de informes regulatorios (regulatory reporting) automatizados e multixurisdicionais reducen significativamente a carga operativa do cumprimento, permitindo que as empresas manteñan o foco nas súas actividades principais mentres aseguran o cumprimento normativo.
A adopción de solucións RegTech por parte das empresas galegas debe considerar tanto as características específicas das súas operacións como as particularidades dos mercados asiáticos obxectivo. A implementación exitosa require un entendemento profundo dos fluxos de traballo existentes e a capacidade de integrar novas ferramentas sen unha disrupción operacional significativa.
Oportunidades de colaboración fintech entre Galicia e Asia
Sectores con potencial de converxencia
A especialización sectorial de Galicia ofrece oportunidades únicas para o desenvolvemento de solucións fintech específicas. En fintech marítima (maritime fintech), as solucións de financiamento e seguros para o sector naval poden beneficiarse da experiencia asiática na dixitalización de cadeas de subministración complexas. Os pagamentos en tecnoloxía agrícola (agritech payments) presentan oportunidades para desenvolver sistemas de pagamento optimizados para a cadea agroalimentaria, aproveitando tanto a tradición agroalimentaria galega como a sofisticación tecnolóxica asiática.
O fintech turístico (tourism fintech) representa unha área de crecemento significativo, especialmente considerando o potencial do turismo asiático en Galicia. As solucións de pagamentos transfronteirizos entre empresas (cross-border B2B payments) poden optimizar significativamente os fluxos comerciais internacionais, reducindo custos e tempos de procesamento á vez que melloran a transparencia e a rastrexabilidade das transaccións.
O desenvolvemento de programas de intercambio fintech entre a Xunta de Galicia e gobernos asiáticos pode facilitar a transferencia bidireccional de coñecemento e tecnoloxía. Os espazos controlados de probas (sandboxes) regulatorios para solucións transfronteirizas ofrecen oportunidades para experimentar con novos modelos de negocio en contornas controladas, mentres que os centros de excelencia en RegTech especializados en mercados asiáticos poden proporcionar coñecementos continuos e actualizados.
Análise de Riscos: unha perspectiva multidimensional
A ciberseguridade nos pagamentos transfronteirizos presenta desafíos únicos que van máis aló dos riscos tradicionais de seguridade informática. As ameazas específicas inclúen ataques dirixidos a interfaces entre sistemas diferentes, a explotación de vulnerabilidades en protocolos de comunicación interxurisdicionais e os riscos asociados co almacenamento e a transmisión de datos sensibles a través de múltiples marcos regulatorios (Cybersecurity and Infrastructure Security Agency, 2021).
A dependencia tecnolóxica de plataformas asiáticas presenta riscos estratéxicos que as empresas galegas deben avaliar coidadosamente. Aínda que estas plataformas ofrecen acceso a mercados e capacidades avanzadas, a sobredependencia pode limitar a flexibilidade estratéxica e crear vulnerabilidades en caso de disrupción ou cambios nas políticas das plataformas.
Os desafíos de interoperabilidade técnica requiren un investimento significativo no desenvolvemento e mantemento de interfaces complexas. A rápida evolución dos estándares tecnolóxicos en diferentes mercados pode xerar a obsolescencia prematura dos investimentos en integración, requirindo estratexias de xestión tecnolóxica máis sofisticadas.
A fragmentación regulatoria presenta unha complexidade crecente que vai máis aló do simple cumprimento de múltiples marcos normativos. Os cambios regulatorios poden ter efectos en cascada que afecten a operacións en múltiples xurisdicións, requirindo capacidades avanzadas de intelixencia regulatoria e planificación de escenarios.
As tensións xeopolíticas entre Europa, os Estados Unidos e Asia poden impactar significativamente as colaboracións financeiras, especialmente en áreas relacionadas coa tecnoloxía e os datos. Os requisitos de localización de datos (data localization) en diferentes xurisdicións poden complicar o deseño de arquitecturas tecnolóxicas eficientes, requirindo solucións de almacenamento e procesamento distribuído máis complexas e custosas.
Recomendacións estratéxicas
Para empresas galegas
As empresas galegas deben desenvolver competencias dixitais específicas en pagamentos asiáticos que vaian máis aló do simple coñecemento técnico, incluíndo un profundo entendemento cultural e regulatorio. O investimento en solucións RegTech debe ser estratéxico, priorizando plataformas que ofrezan flexibilidade e escalabilidade para adaptarse a futuros cambios regulatorios.
O establecemento de asociacións estratéxicas con fintech asiáticas debe basearse en complementariedades reais e obxectivos aliñados a longo prazo, evitando dependencias excesivas mentres se maximizan as oportunidades de aprendizaxe e acceso ao mercado. A creación de protocolos internos específicos para o cumprimento normativo Asia-Europa debe ser integral e actualizable, incorporando mecanismos para a monitorización regulatoria continua.
Para institucións públicas
As institucións públicas galegas poden facilitar significativamente o desenvolvemento do sector fintech mediante a promoción de sandboxes regulatorios que permitan a experimentación segura con solucións transfronteirizas. Os programas de intercambio tecnolóxico e regulatorio poden xerar importantes efectos de difusión do coñecemento (knowledge spillovers), beneficiando ao ecosistema empresarial no seu conxunto.
O desenvolveemento de marcos de colaboración institucional con reguladores asiáticos pode reducir a incerteza regulatoria e facilitar o acceso das empresas galegas aos mercados asiáticos. O investimento en infraestrutura dixital e capacidades regulatorias pode xerar vantaxes competitivas sustentables para o ecosistema empresarial galego.
Conclusións
A dixitalización financeira asiática representa tanto unha oportunidade transformadora como un desafío complexo para as empresas galegas. O éxito nesta contorna require unha aproximación holística que combine innovación tecnolóxica, excelencia no cumprimento normativo e unha colaboración estratéxica reflexiva. As empresas que logren navegar con éxito este complexo ecosistema non só accederán a mercados en rápido crecemento, senón que desenvolverán capacidades diferenciadas que lles permitirán competir eficazmente nunha contorna global cada vez máis dixitalizada.
A experiencia asiática demostra que a dixitalización financeira transcende a simple adopción de novas tecnoloxías, representando un cambio fundamental na forma de conceptualizar e entregar servizos financeiros. Para Galicia, a clave está en entender que esta transformación non é simplemente unha ferramenta operativa, senón unha vantaxe estratéxica que pode determinar o éxito competitivo nos mercados globais do futuro.
As empresas galegas que invistan proactivamente na comprensión e adaptación aos ecosistemas fintech asiáticos, mentres manteñen a excelencia no cumprimento normativo e na xestión de riscos, estarán mellor posicionadas para capitalizar as oportunidades emerxentes. A converxencia da experiencia sectorial galega coa innovación financeira asiática pode xerar sinerxías únicas que beneficien tanto ás empresas individuais como ao ecosistema económico rexional no seu conxunto.
Referencias
- Arner, D. W., Buckley, R. P., Zetzsche, D. A., & Veidt, R. (2020). Regtech: Building a better financial system. CFA Institute Research Foundation.
- Buckley, R. P., Arner, D. W., & Zetzsche, D. A. (2023). FinTech: Finance, technology and regulation – Introduction. En R. P. Buckley, D. W. Arner, & D. A. Zetzsche (Eds.), FinTech: Finance, technology and regulation. Cambridge University Press.
- Chainalysis. (2024). The 2024 Crypto Crime Report. Chainalysis Insights.
- Chen, M. A., Wu, Q., & Yang, B. (2019). How valuable is fintech innovation? The Review of Financial Studies, 32(5), 2062-2106.
- Comisión Europea. (2024). Paquete de medidas para a loita contra o branqueo de capitais e o financiamento do terrorismo. DG FISMA.
- Cybersecurity and Infrastructure Security Agency. (2021). Financial services sector cybersecurity framework implementation guidance. U.S. Department of Homeland Security.
- European Banking Authority. (2017). Guidelines on anti-money laundering and counter terrorist financing (AML/CFT) measures under Article 9 of Regulation (EU) 2015/847 (EBA/GL/2017/05).
- Ferwerda, J., van Saase, A., Unger, B., & Getzner, M. (2020). Estimating money laundering flows with a gravity model-based simulation. Scientific Reports, 10, Article 18552.
- Financial Action Task Force. (2020). International standards on combating money laundering and the financing of terrorism & proliferation. FATF Publications.
- Monetary Authority of Singapore. (2022). Guidelines on anti-money laundering and countering the financing of terrorism for financial institutions (MAS Notice 626).
- Schmidt, A. (2024). Impacts of money laundering and terrorism financing: Final report. Australian Institute of Criminology.
- Zachariadis, M., & Ozcan, P. (2017). The API economy and digital transformation in financial services: The case of open banking. Strategic Management Journal, 43(4), 663-684.
