Pouco máis de tres horas durou a revolución no Ecuador. Tempo suficiente para percatarse da veracidade da máxima: "As revolucións poden facerse con ou sen o exército, máis dificilmente contra do exército".
O triunvirato, que exerceu o poder durante 200 históricos minutos, estaba composto por: Carlos Mendoza, militar e ministro de defensa do deposto Jamil Mahuad; Antonio Vargas, o líder da Confederación Indíxena (Conaie) e o ex-presidente da Corte Suprema de Xustiza, Carlos Solórzano. A traizón do xeneral Mendoza volatilizou a pata militar que sostiña a trepia desta atípica revolta.
A CONAIE (Confederación Nacional Indíxena do Ecuador) levaba preparando minuciosamente a revolta dende o 11 de novembro. Na máis absoluta discreción, mantiña permanentes contactos cos coroneis díscolos, coas xerarquías da igrexa, cos empobrecidos transportistas, cos comerciantes polo miúdo, cos profesionais do transporte, cos sindicatos…
Todos eran precisos para acadar o obxectivo común de expulsar do poder ao inquilino do Pazo de Candorelet. Jamil Mahuad administrara o desastroso ano económico do 99, sen dúbida, o peor do século. Co presidente, deberían caer, tamén, os poderes lexislativo, executivo e xudicial baixo a acusación de complicidade e corrupción. Un último obxectivo aparecía xa perfilado, o recoñecemento constitucional e administrativo da realidade indíxena, tal coma viñan promovendo dende o autodenominado Parlamento Nacional dos Pobos de Ecuador. Non pretendían moito máis.
Nin tiñan elaborado un modelo económico alternativo, nin pretendían exercer o poder, só estar presentes coma testemuñas de primeira fila, coma garantes das posibeis traizóns ou corruptelas. Acumulan demasiadas deslealdades como para poder confiar en nada ou en ninguén, que non sexan eles mesmos: "queremos fundar un novo Ecuador concibido baixo o punto de vista indíxena e popular…" , "…Nunca nos entenderon", laiábase o líder Antonio Vargas na fugaz noite victoriosa.
No seu autismo illacionista tampouco quixeron consensuar un programa reivindicativo conxunto, nin acordar un plano de actuación unitario coa Fronte Patriótica, liderada por Luís Palacís, coa que paralelamente se mobilizaban os traballadores, estudiantes, labregos, ensinantes. Ambos movementos perseguían os mesmos fins, mantiveron reiteradas conversas cos militares e coa igrexa aos que invitaban a participar nun goberno patriótico de unidade nacional. Os dous aseguraban estar vacinados contra calquera intento de substituír a Jamil Mahuad por un clónico neoliberal, tal como aconteceu cando caeu Abdalá Bucaram, destituido en febreiro do 97.
Sen embargo, non estaban preparados para asumir a súpeta viraxe da cúpula militar á que consideraban cómplice, e agora chaman traidora, logo da espectacular xogada de enxeñería política que voltou deixalos fora de xogo.
A maioría da poboación, maltratada polos golpes da maior crise vivida endexamais, dolorida pola emprobrecedora tiranía do dólar, desesperanzada da súa corrupta clase política, desencantada co particular funcionamento da democracia; desexaba con forza o cambio. Pero non ata o punto de confiar cegamente a dirección política do país ao hermético movemento indíxena.
Mais determinante na solución final foron os EE UU, que en medio de tanto debaneo e traizón, mantiveron unha posición monolítica. Toda fórmula podía ser valida se non puña en cuestión a política económica. O Subsecretario de Estado norteamericano, Peter Romero, profetizou "severas sancións comerciais no caso de romper a democracia". Contradictorias manifestacións coas realizadas unha semana antes polo ex- embaixador dos EE UU, Lesly Alexander , quen con menos escrúpulos democráticos, afirmaba que os militares ecuatorianos estaban preparados para asumir a conducción do país, como saída da crise.
Nada é o mesmo que hai unha semana. Nin hai unha revolución en marcha, nin hai un presidente democrático, mais todo semella igual que hai sete días. Ecuador seguirá sufrindo.
