Que novidades e cales son as mensaxes principais do libro Trump 2.0? Que diferenzas clave atopas entre o Trump de 2016 e o de 2024?
Cando Trump se presentou ás eleccións presidenciais de 2016 tiña 70 anos e era un novato en política, non pertencía a ningún partido político nin era congresista, nin senador, nin gobernador nin exercera nunca un cargo público. É unha peculiaridade dos EUA; mesmo con esas características puido presentarse ás primarias republicanas e, para sorpresa da maioría, derrotou á veterana demócrata Hillary Clinton, obtivo 63 millóns de votos. Ela tivo máis votos populares pero non electorais, un sistema electoral moi peculiar e nada democrático. Logrou capitalizar o voto da ira, de amplos sectores da poboación defraudados tanto cos demócratas como cos republicanos, pero mesmo presentándose polo Partido Republicano el reivindicábase como un ‘antisistema’ inimigo da globalización e do ‘establishment’.
A súa inexperiencia política e os receos que espertaba en moitos cadros do Partido Republicano e moitos grandes doantes do partido impedíronlle levar a cabo algunhas das medidas máis agresivas e rupturistas. Porén, o Trump de 2025 é un home máis experimentado, apoiou con moito diñeiro as campañas de moitos candidatos ás eleccións lexislativas de medio mandato e a eleccións locais, logrando desprazar adversarios internos. En definitiva, devorou o partido desde dentro e fixo do Partido Republicano a súa propiedade, conseguindo derrotar con facilidade a todos os outros candidatos republicanos nas primarias.
Agora séntese con mans libres para levar a cabo un goberno duro, que pode dexenerar nunha autocracia. Controla as dúuas Cámaras, o Tribunal Supremo, e agora conta co apoio do multimillonario Elon Musk e doutros oligarcas tecnolóxicos que o fan sumamente perigoso.
Cres que as súa ameazas a socios tradicionais como Europa son parte dunha negociación escénica ou hai un risco real de ruptura da OTAN tal como a coñeciamos?
Ambas cousas. É un home soberbio, autoritario, gústalle que o vexan como un César do século XXI, que usa constantemente a chantaxe e postulados maximalistas para logo negociar desde unha poderosa relación de forzas. E as súa ameazas de inxerencia noutros países e as súa ansias de expansionismo territorial poden retrotraernos moitos anos atrás, ás peores épocas do imperialismo estadounidense, á época de instigar golpes de Estado, de invasions e ocupacións de países que criamos que eran cousas do pasado.
O seu uniteralismo é moi perigoso e parece disposto a romper calquera acordo e calquera alianza, mesmo cos seus aliados da OTAN, se non ve beneficios directos e a curto prazo para os EUA.
A polarización nos EUA é moi forte. Con precedentes como o asalto ao Capitolio en xaneiro de 2021, ves riscos de retroceso democrático no país?
Si, sen dúda, non foi unha simple anécdota. E o feito de que Trump indultase inmediatamente aos máis de 1.600 detidos por ese asalto supuxo un alento para as numerosas milicias supremacistas e negacionistas armadas que hai nos EUA. Durante o asalto ao Capitolio teméuse seriamente que fose o inicio dun golpe de Estado, e o fantasma dunha segunda guerra civil segue moi presente, non é ningunha fantasía. A prepotencia de Trump, a súa ameaza de mobilizar o Exército contra o ‘inimigo interno’ e contra todo o ‘woke’ pode romper todas as costuras da orde constitucional.
O trumpismo influíu en movementos políticos similares en América Latina e Europa. Ves un “Trump 2.0” fóra dos EUA? Onde están máis preto de acadar os seus obxectivos?
Evidentemente, converteuse no principal referente da chamada ‘alt-right’, dos ‘libertarios’, que en definitiva non son máis ca ultraliberais autoritarios que queren desmantelar o Estado, as súa institucións e os súa servizos públicos, promovendo a lei da selva.
É a lei da selva. Así o proclama, por exemplo, un dos seus discípulos latinoamericanos, Javier Milei, que non por casualidade se chama a si mesmo ‘o león’ e non por casualidade non ten unha motoserra como símbolo do seu poder. Bukele tamén tenta emular os soños de Trump e Bolsonaro de volver ao poder e, no seu segundo mandato, seguir unha política moito máis dura, como o seu admirado presidente estadounidense. E Trump está feliz vendo que nestes anos fóra da Casa Branca gañou grandes amigos en Europa, algúns xa subidos ao poder como Orbán ou Meloni intentando facelo, en Alemaña, Francia e outros países. Isto debilita moito a Unión Europea.
Ves paralelismos entre Trump e outros líders históricos? Que leccións deberiamos aprender para evitar un “Trumpismo eterno”?
Téntase atopar paralelismos coa década dos 30 en Alemaña, coa vitoria electoral de Hitler e a deriva que seguiu. Hai certos puntos en común, é certo, pero creo que a historia nunca se repite exactamente igual; O contexto global non é o mesmo e tampouco os protagonistas. Prefiro evitar comparacións simplistas, aínda que evidentemente a deriva que pode ter un país de tanta influencia como EEUU, que moitos aínda consideran ‘o faro de Occidente’, é moi preocupante.
O que alí acontece ten sen dúbida consecuencias moi importantes en todo o mundo. Aínda que hoxe o mundo é multipolar, tampouco cabe dúbida de que Estados Unidos segue a ser a principal potencia a nivel político, económico, militar, cultural e científico.
Desde a túa perspectiva vital, que alternativas para recuperar a esperanza nunha gobernanza global baseada na cooperación?
Non é sinxelo ser optimistas ante o panorama mundial que temos, cunhas Nacións Unidas totalmente debilitadas, boicoteadas por EE.UU., atacadas directamente, políticamente e mesmo militarmente polo réxime de extrema dereita israelí, e cunha Unión Europea moi moi débil e dividida para afrontar non só o xenocidio do pobo palestino ou a guerra de Ucraína, senón mesmo refuxio de cuestións vitais como a fame ou o cambio climático.
Confiemos en que esta onda ‘Trumpista’ agresiva, ultradereita e antiestatal, anti-todo público, que se está a vivir non só en EEUU e que afecta directamente ás maiorías sociais, acabe provocando como revulsivo unha corrente de signo contrario. Que sirva para facernos conscientes do fácil que pode ser perder todos os dereitos e todo o progreso que a humanidade leva tantos anos conseguindo con moito esforzo, moita loita e moito sangue.
