Nada disto aconteceu, aínda que as forzas de defensa ucraínas, a pesar da superioridade numérica dos rusos, melloraron en grado significativo o seu adestramento e equipamento e están a asestar serios golpes ao potencial militar-industrial do inimigo, utilizando novos medios tecnolóxicos de guerra.
Agora, en 2025, os dirixentes ucraínos tiveron un obxectivo moito máis modesto: conter a arremetida rusa na medida do posible ata que o presidente estadounidense asumise a necesidade de renovar a axuda a Ucraína como vítima da agresión rusa. Ucraína mostrou a súa capacidade e as súas propias forzas, ao anunciar o éxito dos lanzamentos do novo mísil alado ucraíno ‘Flamingo’, cun alcance de ata 3000 km e xa en produción en serie. A noticia viuse como un aviso ao presidente estadounidense para que deixase de seguir exclusivamente os discursos do Kremlin sobre a suposta incapacidade de Ucraína de facer fronte ao inimigo invasor.
A chegada de Donald Trump
Desde que chegou á presidencia coa súa promesa de acabar co conflito en Ucraína en poucos días, D. Trump tratou de entenderse con Putin para persuadirlle que termine as hostilidades. Non ve a decisión con que o dono do Kremlin trata de resucitar o imperio dos tsares ou de Stalin nin a determinación coa que a nación ucraína se defende por non volver ao xugo moscovita. Este enfoque non está na visión do mundo que ten o líder norteamericano, ou non lle interesa. Só ve unha pelexa de pouco sentido entre dous veciños, un dos cales ve forte e, por tanto, con “dereito” a aumentar as súas posesións e o outro ten a pouca “sensatez” de opoñerse ao invasor sen dispoñer de suficientes forzas. Quizais con alguén poida ter efecto esta diplomacia do diálogo en pé de igualdade co agresor, en lugar do seu boicot total, como o prevé a Carta das Nacións Unidas, pero co terrorista Putin non funciona, quen, ao ver que o seu terrorismo aguanta, trata de mellorar máis a súa posición. Despois de cada «boa conversación» con Trump prodúcense sanguentos bombardeos contra a poboación civil de Ucraína.
É evidente que Trump quere que cese o derramamento de sangue, pero non considera conveniente ofender ao principal responsable.
A Cimeira de Alaska
Así se ve o sentido da reunión de Trump con Putin na base militar de Anchorage (Alaska), onde se respectou en gran medida o protocolo de recepción dun xefe de Estado estranxeiro, mentres que o tema do cesamento de accións inhumanas relegouse á marxe da reunión, deixando que o abordase suavemente na súa carta a primeira dama Melania Trump.
A cimeira Trump-Putin durou case tres horas e foi cualificado por Trump como «moi produtivo» e «10/10», mentres que Putin falou de «progreso incipiente», aínda que para todo observador obxectivo foi o claro gañador. A cimeira culminou a ruptura do illamento internacional ao que estaba sometido desde a invasión a grande escala de 2022. Ao ser recibido con honras e alfombra vermella polo presidente dos Estados Unidos, proxectouse unha imaxe de lexitimidade e poder. Ademais, Putin conseguiu que Trump abandonase a idea dun cesamento do fogo inmediato, que promovera en cada etapa das súas “negociacións de paz”, a favor dun hipotético «acordo de paz completo», que supostamente pode negociarse mentres se pelexa nas frontes.
Afagado pola confirmación do ditador ruso de que, se a Trump non lle fose ‘roubada’ a presidencia no lustro anterior, a guerra non tería comezado (porque os dous sosteñen que non é obra de Putin), o mandatario estadounidense confirmou que de todos os xeitos Ucraína debe renunciar a Crimea (xunto con outras cesións territoriais) e abandonar a idea de formar parte da OTAN. Putin tería ofrecido aceptar a liña da fronte no sur de Ucraína como liña de alto o fogo, sempre e cando as tropas de Kíiv se retiren por completo do Donbás e abandonen alí as súas posicións defensivas máis fortes.
O republicano pasou de ser un mediador a ser practicamente o voceiro das esixencias do Kremlin. Desapareceu a ameaza de impor sancións a Rusia no caso de non conseguir o alto o fogo; agora o ditador ruso pode continuar impunemente as hostilidades, que supostamente non impiden traballar nun acordo de paz. Agora toda a responsabilidade por acabar a guerra recae sobre Zelenskyi, quen, en palabras de Trump, a pode rematar ‘de xeito case inmediato, se quere, ou se pode continuar a pelexar’.
A cimeira de Alasca creou un contexto máis ca incerto para o encontro de Trump con Zelenskyi previsto a continuación. Nas súas vésperas os dirixentes dos principais países europeos emitiron unha breve declaración conxunta para manifestar o seu apoio a Ucraína. Para se mostraren en liña co presidente norteamericano, apoiaron a súa fórmula baleira “there’s no deal until there is a deal” e de forma sucinta lembraron os principios que non están dispostos a abandonar de cara ás manobras de Trump «Estamos de acordo en que entre eses intereses fundamentais se atopa a necesidade de garantías de seguridade sólidas e fiables que lle permitan a Ucraína defender eficazmente a súa soberanía e integridade territorial. Ucraína é libre de elixir o seu propio camiño. As negociacións serias só poden ter lugar en condicións de alto o lume ou de restrición das hostilidades. O camiño cara á paz en Ucraína non se pode trazar sen a participación de Ucraína. Seguimos fieis ao principio de que as fronteiras internacionais non poden ser modificadas pola forza».
A cimeira Trump — Zelensky en Washington
Celebrada con líderes europeos, entre eles o presidente francés E. Macron, o chanceler alemán F. Merz, o primeiro ministro británico K. Starmer e a presidenta da Comisión Europea U. von der Leyen, foi percibida como un intento de Trump de tranquilizar os seus aliados, preocupados polo seu abandono de Ucraína e achegamento ao ditador ruso. Fronte a unha verdadeira coalición europea de apoio a Ucraína, tratou de demostrar un equilibrio no seu rol de «mediador» (aínda que non lle corresponde estar equidistante das partes nunha guerra de agresión) e expresou o seu recoñecemento da importancia das garantías de seguridade para o país nun futuro acordo. Aínda que sempre trata de non prometer cousas concretas, teorizou sobre a presenza de tropas norteamericanas en solo ucraíno como garantía de seguridade, pero axiña remendou con “participación no control aéreo” e finalmente volveu á súa tese de que este é un asunto de incumbencia europea.
Trump amosouse moi concreto cando lle preguntaron pola axuda militar a Ucraína: dixo que non haberá máis axuda deste tipo. Ucraína só poderá mercar material bélico a Estados Unidos se o financian os estados europeos a través da OTAN. Xorden enormes dúbidas sobre a eficacia das garantías de seguridade norteamericanas: a vítima devastada pola agresión debe mercar a prestación da axuda, que se converte en mercadoría, baixo a condición de que a paguen os seus amigos europeos (a quen Trump impuxo a obriga de investir nos EE.UU. 600 mil millóns de dólares a cambio das tarifas aduaneiras «rebaixadas» do 15 %) e todo debe acontecer como unha acción da OTAN, á que Trump prometeu a Putin mantela afastada de Rusia.
O avance do proceso de paz á Trump é puramente imaxinario: anunciouse que se está a preparar unha reunión bilateral decisiva entre Zelenskyi e Putin para dentro de dúas semanas. As posicións das partes seguen sendo incompatibles: Putin esixe cesións territoriais (Crimea e catro rexións incluídas na constitución rusa), o que para Ucraína é inadmisible, porque a península de Crimea foi anexionada sen fundamento ningún, o que levou consigo a ocupación doutras rexións. Sen ningunha dúbida, un recoñecemento, xa sexa provisional, do control ruso sobre territorios ucraínos terá inevitablemente continuidade ata a submisión completa de Ucraína e a súa desaparición como nación. Europa, se quere vivir en paz, debe defender esta nación e castigar o agresor que quere impoñerse pola forza militar. O presidente estadounidense non pensa nestes termos e non ofrecerá unha solución axeitada.
