Resumo executivo
As protestas que sacuden Marrocos desde setembro de 2025, protagonizadas por mozos autodenominados Gen Z 212, revelan unha fenda profunda entre unha xeración hiperconectada e un réxime tecnocrático encabezado polo multimillonario Aziz Ajanuch. O detonante inmediato —a morte de varias mulleres embarazadas no hospital Hassan II de Agadir— converteuse en símbolo do deterioro dos servizos públicos e da desigualdade estrutural. A protesta, organizada a través de plataformas dixitais como Discord, marca unha nova forma de mobilización social, descentralizada e sen líderes visibles. Esta análise examina as similitudes e diferenzas coa Primavera Árabe, as lecturas rexionais e mediáticas, e os escenarios de futuro para un modelo de desenvolvemento que medra economicamente pero sen redistribuír beneficios nin fortalecer a súa lexitimidade política.
Un estoupido social que non naceu nas prazas senón nos canais dixitais
As protestas que percorren Marrocos desde finais de setembro de 2025 marcan un punto de inflexión na relación entre o poder político e unha xeración que xa non se recoñece nos cauces tradicionais de representación. O que comezou como un estoupido localizado pola morte de varias mulleres embarazadas no hospital Hassan II de Agadir —atribuída á precariedade do sistema sanitario e á falta de insumos básicos— transformouse rapidamente nunha onda de indignación xuvenil que hoxe pon a proba a estabilidade dun dos réximes máis sólidos do Magreb.
Baixo a etiqueta Gen Z 212, a mocidade marroquí —case a metade da poboación ten menos de 25 anos— atopou en Discord a súa ágora dixital. Alí, lonxe do control estatal sobre as redes tradicionais, organízanse protestas descentralizadas, sen líderes visibles e cun relato xeracional: esixir dignidade, xustiza social e un Estado que escoite. A morte daquelas mulleres simbolizou algo máis fondo: o colapso dun contrato social no que as promesas de modernización non melloraron a vida cotiá das maiorías.
Entre a memoria de 2011 e as novidades de 2025
Comparar as actuais protestas coas da Primavera Árabe resulta inevitable, pero a semellanza é máis estética ca estrutural. En ambas latexaba o mesmo sentimento de fartura ante a desigualdade e a falta de canles de participación; porén, a revolta de hoxe é esencialmente distinta. En 2011, os movementos articulábanse arredor de partidos, sindicatos ou líderes carismáticos. En 2025, o impulso xorde de comunidades dixitais sen xerarquías, o que volve o fenómeno máis difuso, pero tamén máis resistente á cooptación ou á represión.
O Marrocos de 2025 non é o mesmo que aquel que observou con cautela os levantamentos en Exipto ou Tunisia. O país viviu unha década de crecemento económico moderado —en torno ao 3 % anual—, atraendo investimento estranxeiro e consolidando unha imaxe de estabilidade baixo a monarquía de Mohamed VI. Pero este crecemento foi fondamente desigual. A falta dunha redistribución efectiva, o deterioro dos servizos públicos e a dependencia de sectores concentrados, como a enerxía ou as infraestruturas, explican o contraste entre os indicadores macroeconómicos e o malestar na rúa.
O poder tecnocrático de Ajanuch e as tensións do modelo
O actual primeiro ministro, Aziz Ajanuch, encarna esa tensión entre éxito económico e desconexión social. Multimillonario e presidente do Reagrupamento Nacional de Independentes (RNI), lidera unha coalición co Partido de Autenticidade e Modernidade (PAM) e o histórico Istiqlal. O seu perfil —empresario convertido en político— reflicte o carácter tecnocrático e promecado do goberno marroquí, pero tamén os límites dun modelo onde a proximidade co Majzén se percibe como substituto da lexitimidade democrática.
Nos últimos anos, o PIB per cápita situouse arredor dos 3.200 euros, e os investimentos en obras públicas, enerxía e transporte consolidaron un marco macroeconómico relativamente sólido. Porén, os beneficios concéntranse nun pequeno grupo de conglomerados, entre eles o Akwa Group, propiedade do propio primeiro ministro, o que alimenta percepcións de clientelismo e conflito de intereses. Mentres tanto, o desemprego xuvenil supera o 35 %, e os hospitais públicos, como o de Agadir, operan con niveis moi baixos de eficiencia, segundo estudos recentes.
A ollada do veciñado: temor e contención
No resto do Magreb, as elites políticas observan as protestas marroquís cunha mestura de preocupación e cálculo. Arxelia, marcada aínda polo recordo do movemento Hirak, reforzou os controis sobre redes sociais e manifestacións universitarias, temerosa dun efecto contaxio. Nas redes xa circula o hashtag #GenZ213, reflexo da inquedanza ante un posible espello xeracional. Tunisia, sumida na súa propia crise institucional, optou por un discurso de “escoita preventiva” mentres incrementa a presenza policial nas zonas urbanas.
Alén das fronteiras magrebís, a cobertura internacional adoptou tons distintos segundo a procedencia. Al Jazeera, e con ela boa parte dos medios panárabes, interpretan o movemento como unha revolta social auténtica, centrada na desigualdade e na erosión dos servizos públicos. Pola contra, algúns medios marroquís afíns ao goberno presentan os disturbios como “manifestacións non autorizadas” que ameazan a estabilidade. A reacción do goberno oscilou entre chamamentos á calma e unha represión selectiva con máis de 400 detidos.
A lectura francesa: un espello do desencanto estrutural
Desde Francia, as análises en Le Monde e France 24 poñen o acento na desconexión entre o discurso reformista e a falta de resultados tanxibles. Nesa ollada, Marrocos representa o dilema de moitas economías emerxentes: medrar sen redistribuír, modernizar sen democratizar. Os medios francófonos observan a protesta como síntoma dun esgotamento institucional: a monarquía segue a ser o eixo da estabilidade, pero os gobernos elixidos actúan con marxes estreitas, máis administradores ca reformadores.
Este contraste entre vitalidade económica e pobreza de representación política axuda a explicar por que as protestas non se limitan a un sector social. A Xeración Z non protesta en nome dunha ideoloxía, senón dunha experiencia compartida: desemprego, precariedade e desconfianza cara a todo actor político, desde os islamistas do PJD —derrotados en 2021— ata os novos tecnócratas que prometeron eficacia.
Escenarios de futuro: entre a reforma e o desgaste
A curto prazo, o réxime marroquí dispón de mecanismos suficientes para conter a crise: control dos medios, lexitimidade monárquica e marxe fiscal para anunciar reformas cosméticas. Porén, o desafío é máis profundo. A Xeración Z non busca unha alternancia de elites, senón un cambio de lóxica: transparencia, equidade territorial e dereitos sociais básicos.
Neste sentido, as opcións do goberno oscilan entre abrir espazos de diálogo ou endurecer a represión, cada unha con custos diferentes. Se se opta por unha saída negociada —cunha reestruturación ministerial, aumento do investimento en saúde e educación, e unha narrativa de “escoita”—, Marrocos podería reconducir a crise e preservar a súa reputación de estabilidade. Se, pola contra, prevalece a lóxica securitaria, o país corre o risco de incubar unha frustración máis persistente, menos visible, pero con efectos duradeiros na lexitimidade do sistema.
Conclusión: un laboratorio magrebí para a era dixital
A revolta marroquí de 2025 non é a reedición da Primavera Árabe, senón a súa mutación. Xa non hai prazas tomadas nin líderes carismáticos, senón redes dispersas, mozos hiperconectados e un relato xeracional que se articula en tempo real. O que se disputa en Marrocos non é só a xestión dun episodio de malestar social, senón o modo en que os réximes do norte de África se adaptan —ou resisten— a unha cidadanía que esixe participar na toma de decisións.
Para o Magreb, este episodio funciona como advertencia e como ensaio. Se o Estado marroquí logra canalizar a enerxía social cara a unha reforma gradual, podería sentar un precedente de gobernabilidade adaptada á era dixital. Se fracasa, abrirá un ciclo de desafección xuvenil que, tarde ou cedo, atopará novas formas de expresión. En calquera caso, Marrocos volve ser, como en 2011, un espello no que a rexión se mira e se interroga sobre o seu propio futuro.
