Rede IGADI

Rede IGADI Galiza Mundo

Candela IGADI

Fernández Pascual

Graduada en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, LL.M en Dereito da Unión Europea por Radboud Universitet. Especializada en dereito dixital.

Fernández Pascual Read More »


Artigos de Fernández Pascual, Candela

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 7. Europa (II) Reino Unido: fóra da UE, dentro do xogo

Apartados xeográficos Outros
Mentres a UE optou por unha lexislación horizontal e exhaustiva co RIA, o Reino Unido decidiu trazar un camiño diverxente, apostando polo que denomina un “enfoque pro-innovación” (A Pro-Innovation Approach). Esta estratexia caracterízase, ata o momento, pola súa flexibilidade e pola ausencia de novas leis primarias ríxidas que abarquen todos os sectores, preferindo un modelo
Bandeira da Unión Europea

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 6. Europa (I): A Unión Europea

Apartados xeográficos Outros
Ao analizar o continente europeo, destaca, como non podería ser doutro xeito, o Regulamento de Intelixencia Artificial (xa referido anteriormente como RIA), o 13 de xuño de 2024 polo Parlamento Europeo. Trátase, sen dúbida, da normativa máis coñecida e comentada a nivel internacional, non só polo seu carácter pioneiro e polo alcance ambicioso do proxecto, senón tamén pola vontade explícita da UE de crear un texto xuridicamente vinculante en materia de IA, coa finalidade de establecer un estándar global e provocar o coñecido efecto Bruxelas.

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 5. América (II) Dereitos antes que velocidade: América Latina e a construción dunha IA garantista

Apartados xeográficos Nacionalismos
Fronte á cautela —ou mesmo ao retroceso— observable en América do Norte, América Latina preséntase como un espazo particularmente receptivo aos estándares europeos en materia de gobernanza da IA. A combinación dunha forte tradición constitucional en dereitos fundamentais e dunha crecente preocupación polos impactos sociais da IA propiciou respostas normativas que, en certos casos, non só reproducen o modelo europeo, senón que o intensifican ou reinterpretan desde categorías xurídicas propias.

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 4. América (I): A IA como arma xeopolítica: Estados Unidos e Canadá fronte ao dilema de regulamentación

Apartados xeográficos Estados Unidos
Tras analizar os modelos asiáticos, caracterizados por unha forte planificación estatal ou por estratexias graduais de gobernanza, o continente americano ofrece un contraste significativo. En particular, América do Norte amosa os límites do efecto Bruxelas cando entra en conflito con dinámicas federais complexas, prioridades xeopolíticas e unha concepción da IA como activo estratéxico de competencia global. Os casos de Estados Unidos (EE.UU) e Canadá resultan especialmente ilustrativos desta tensión entre liderado tecnolóxico e dificultade para consolidar marcos de regulamentación integrais.

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 3. Asia (II): outros sistemas

Apartados xeográficos Outros
Se China representa o modelo asiático máis centralizado e orientado á seguridade estatal, o resto do continente ofrece respostas moito máis heteroxéneas á gobernanza da IA. India, Xapón, Singapur e Vietnam exemplifican distintas estratexias que oscilan entre a transición cara a unha regulación vinculante e a aposta por modelos flexibles baseados en estándares, boas prácticas e integración normativa. Esta diversidade permite observar como Asia non presenta un modelo de regulamentación uniforme, senón un espazo de experimentación xurídica onde conviven enfoques graduais, híbridos e abertamente inspirados no modelo europeo.

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 2. Asia (I): Unha ollada a China

O continente asiático constitúe un punto de partida especialmente relevante para esta análise comparada arredor da normativa da IA, ao atoparse inmerso nun intenso proceso de transformación tecnolóxica. Asia alberga algunhas das industrias máis avanzadas en materia de IA, innovación dixital e automatización, o que a sitúa como un dos principais motores do desenvolvemento tecnolóxico a nivel global. Neste escenario, China destaca como o actor central da rexión polo seu liderado económico, industrial e normativo no ámbito da IA; con todo, non é o único país que merece atención. Estados como India, Singapur, Vietnam ou Xapón están a impulsar iniciativas significativas en materia de gobernanza e regulación da IA, configurando un mosaico normativo diverso e especialmente ilustrativo dos distintos enfoques que poden adoptarse fronte aos retos que esta tecnoloxía suscita.

Efecto Bruxelas? A encrucillada da normativa da IA no mundo: 1. Introdución

A expansión acelerada da intelixencia artificial (IA) superou definitivamente os argumentos que a presentaban como un freo á innovación; hoxe, o debate central xa non cuestiona se a tecnoloxía debe regularse, senón como deseñar marcos normativos que garantan os dereitos fundamentais sen afogar o desenvolvemento. Neste escenario de transformación tecnolóxica global, a Unión Europea deu un paso á fronte co seu Regulamento de Intelixencia Artificial (RIA), unha norma pioneira e vinculante que nace coa ambición explícita de establecer un estándar a nivel mundial.
ANTONIO GUIMARAES

Guimarães Brito

Professor doutor em direito. Mestrado Relaçoes Internacionais. Leciona Direitos Humanos. Professor associado IV. Autor de vários livros de direitos humanos, ecologia politica, antropologia. Leciona há 30 anos.

Guimarães Brito Read More »


Artigos de Guimarães Brito, Antonio

Tiumí. Fotografia do autor (1998). Tiumí já é falecido ha muitos anos

Povo Oro Towati e genocidio na Uru-eu-wau-wau

A Terra Indígena Uru-eu-wau-wau, com uma área de 1.832.300 hectares localizada no estado de Rondônia, Amazónia brasileira, divisa com a Bolívia, é território de inúmeras etnias indígenas, com povos isolados e sem contato com a sociedade nacional. Entre os povos que vivem tradicionalmente na Uru-eu-wau-wau está a etnia Oro Towati, também conhecidos como Oro-Win. Vivem ancestralmente a beira do rio Pacaás Novas e falam língua do tronco Txapacura. Nas décadas de 1950, 1960 e 1970 sofreram bárbaro genocídio, com centenas de mortos por expedições coordenadas por seringalistas, donos dos seringais de extração do látex, da borracha.
0M2A7358

Barroso

É un investigador centrado nas relacións internacionais europeas e do Leste de Asia, especialmente de China. Os seus intereses concéntranse principalmente nas políticas da identidade, na dinámica China-Taiwán e no desenvolvemento dos dereitos humanos na rexión do Leste e Sueste Asiático, con especial atención ás cuestións de xénero. Tamén lle interesa o estudo das conexións

Barroso Read More »


Artigos de Barroso, Ignacio

Macau, lusofonía e Galicia: cara a unha nova xeografía educativa.

A semana pasada Galicia foi escenario de debate e proxección internacional sobre a cooperación entre a Unión Europea, China e a lusofonía. Esta iniciativa, promovida polo IGADI e o Centro Científico e Cultural de Macau (Portugal), marca o comezo dun novo momento para analizar a importancia e a proximidade dun futuro máis conectado a China, especialmente grazas á crecente expansión e cooperación académica das institucións educativas de Macau.
Fonte: Wikimedia, Philip Nalangan

Outubro, o mes do novo Macau

Hai un novo Macau, e outubro é o mes perfecto para coñecelo. A Rexión Administrativa Especial (RAE) de Macau, cuxa imaxe se mantivo durante anos estancada como a dunha cidade-casino de raíces portuguesas, realiza desde comezos deste ano un gran esforzo por proxectarse como unha cidade internacional e un punto de encontro entre as culturas chinesa e occidental.
Foto Pedro Ponte

Ponte e Sousa

Professor de Relações Internacionais na Universidade Portucalense, onde é Coordenador do Curso de Preparação para as Provas de Acesso à Carreira Diplomática e do Programa Intensivo / Formação Aplicada em Tecnologia, Geopolítica e Segurança Internacional. As suas principais áreas de investigação e docência são: diplomacia e política externa, segurança e geopolítica, globalização e governança global,

Ponte e Sousa Read More »


Artigos de Ponte e Sousa, Pedro

Xi Jinping presentou a IGG no marco da cimeira da Organización de Cooperación de Shangai no mes de setembro do 2025, días antes da Asemblea Xeral das Nacións Unidas.

Cimeira em Pequim: a nova ordem internacional em gestação

Apartados xeográficos China e o mundo chinês
Liñas de investigación Observatório da Política Chinesa
A recente cimeira em Pequim, que juntou dezenas de líderes mundiais para assinalar os 80 anos da vitória na Segunda Guerra Mundial, foi muito mais do que um desfile militar. O enquadramento, a narrativa e os símbolos escolhidos legitimaram a liderança de Xi Jinping, demonstraram a modernização das forças armadas e reforçaram a imagem da China como vencedor da guerra e garante da ordem internacional pós-1945. O próprio discurso de Xi apresentou o país como “imparável”, ancorando a memória da guerra numa mensagem de que “a paz exige força” e projetando a China como contribuinte para a paz e segurança internacionais. Em termos visuais, a parada mostrou capacidades militares de longo alcance, numa mensagem externa de poder e interna de segurança.
foto Adelaaa Fdez Cruz

Fernández Cruz

Galega de orixe. Feminista abolicionista. Psicóloga social con perspectiva de xénero. Facultade de Psicoloxía (UBA). Escuela Argentina de Psicología Social. Lic. Juana Vinokut. Primera Escuela Privada de Psicología Social Enrique Pichon-Rivière Diplomada en Xénero e Sociedade. Posgrado en Emerxencias Psicosociais para situacións de catástrofe e angustia pública. Posgrado en Psicoloxía Social Clínica. Integrante do equipo

Fernández Cruz Read More »


Artigos de Fernández Cruz, Adela

Discurso de Francisco “Paco” Lores, expresidente da Federación de Sociedades Galegas da República Arxentina na praza Castelao na cidade de Buenos Aires fronte ao busto do guieiro colocado no ano 1971.

Especial Ano Castelao (X) A loita silenciada na memoria da colectividade

Apartados xeográficos Ação estrangeira da Galiza
Liñas de investigación Observatório das Diásporas
Castelao chegou a Bos Aires no 1940, despois de pasar polo exilio en Nova York e A Habana. Aquí converteuse na voz máis recoñecida do galeguismo republicano no desterro e no guía moral da emigración galega. Mais as súas ideas non cadraban coas máis cómodas dunha parte da colectividade. Mentres el soñaba cunha Galiza libre, con dereitos políticos propios, moitas asociacións preferían dedicarse á preservación cultural e ao auxilio mutuo, sen se meter coa orde imposta. Así, malia ser a figura galega máis universal do século XX, en Bos Aires quedou nun limbo tras o seu pasamento á inmortalidade: querido polos sectores populares e militantes, mais ignorado nos espazos oficiais.
ramiro

Rodríguez Bausero

(Montevideo, 1977) Doutor en Dereito e Ciencias Sociais (Avogado), Universidade da República, UDELAR, Uruguai (2006). Licenciado en Relacións Internacionais, UDELAR (1999). Máster en Política e Economía Internacionais, Universidade de San Andrés, Arxentina (2019). Membro da Cátedra de Historia das Relacións Internacionais, UDELAR, Uruguai. Técnico en Comercio Exterior (Asociación de Dirixentes de Marketing de Uruguai, Universidade

Rodríguez Bausero Read More »


Artigos de Rodríguez Bausero, Ramiro

Xi Jinping presentou a IGG no marco da cimeira da Organización de Cooperación de Shangai no mes de setembro do 2025, días antes da Asemblea Xeral das Nacións Unidas.

A Iniciativa de Gobernanza Global: China e a súa aposta por reformar o sistema multilateral “desde dentro”

Con afinado sentido da oportunidade, China completa neste setembro de 2025 a cuarta pata sobre a que sustenta a súa estratexia internacional: a Iniciativa de Gobernanza Global (IGG), “directriz fundamental para salvagardar os propósitos e principios da Carta da ONU”¹. Logo da difusión, a partir de 2021, das Iniciativas para o Desenvolvemento Global (IDG), para a Seguridade Global (ISG) e para a Civilización Global (ICG), a República Popular érguese como activa promotora da reforma do sistema multilateral.
1711189812445

Hui

Discovering new knowledge and things, creating fresh knowledge, solving problems, developing new skills and help other are what I crave for life. I have filled my experiences cross consulting, analysis and research, management, strategic planning, project management, marketing and international affairs to embrace research, creative problem solving, cross-functional communication and implementation, negotiation, interpersonal skills, market

Hui Read More »


Artigos de Hui, Wen Hang

Detailed wooden map art showcasing countries in Asia with carved region names.

The Impact of Taiwan on the Geopolitical Balance

Liñas de investigación Observatório da Política Chinesa
Taiwan´s geopolitical significance cannot be overstated because it is situated at the heart of the Asia pacific region, and also occupies a key position in global and Indo-Pacific security and a critical hub for global trade, economy and technology. Besides, Taiwan is also as a symbol of democracy and freedom which standing firmly to against

Innovation fostering in Taiwan

Apartados xeográficos China e o mundo chinês
Taiwan was once an agriculture-based society before turned into an industry-oriented economy society. Taiwan has successfully transformed into a manufacture whom is not only focus on manufacturing and resembling the products of customer, but also had direct close connection and co-work with clients to fulfil the needed of products from innovate new products to increase the efficient of manufacturing. 

Taiwan Economic Status and International relation

Apartados xeográficos China e o mundo chinês
Taiwan did not record any major deterioration in either public finance or external accounts, and even grew stronger in macroeconomic performance in 2020 to 2021 during the time of Covid-19.  In 2023, Taiwan was 16th largest exporter (export 432 billion dollars) and 21th largest importer (import 351 billion dollars) with a positive annual growth in the trade gap according to the World Trade Organization (WTO).  Taiwan is one of the world’s top 20 economies in terms of Gross Domestic Product (GDP). Global Finance magazine based on GDP per capital adjusted for purchasing power and data from the International Monetary Fund (IMF) announce Taiwan ranking 15th riches country among 196 countries in 2024.

The Identity of Taiwan— A Sovereign country or Part of Some Country

Apartados xeográficos China e o mundo chinês
The heat of the gender of two boxers in female boxing match is one of the biggest controversies of the Paris Olympic Games 2024 which has sparked widespread debate around the world never stop till Olympic Games ended.  Although, International Olympic Committee (IOC) officials declared the gender of those two female boxers is not controversies because the passports along with other official national documentation and medical clearances to distinguish men and women division already be checked before the match.  It still cannot successfully stop heavily criticize by International Boxing Association (IBA), celebrities and others.  But the fact cannot be defeat, the competition was continual carried on with the certainty. This incident also reflects to the identity of Taiwan as a sovereign state country.  The fact will again approve and the justice will recurrently serve, no matter how huge and powerful of country whom incessantly irritate to mislead the world regarding to identity of Taiwan.
Anna

Ayuso

É Doutora en Dereito Internacional Público e Máster en Estudos Europeos pola Universidade Autónoma de Barcelona (UAB). Investigadora sénior para América Latina no CIDOB desde 2002, onde previamente coordinou a Área de Cooperación Internacional (1996-2002), ademais de ser coordinadora de investigación. Profesora asociada de Dereito Internacional Público e membro do equipo de investigación “Global INTEL”.

Ayuso Read More »


Artigos de Ayuso, Anna

O legado do Cumio do Futuro

O sistema das Nacións Unidas (NN.UU.) enfróntase a unha crise sen precedentes. Exemplos como a agresión de Rusia a Ucraína, que vulnera frontalmente o principio de prohibición do uso da forza, e os ataques masivos a civís por parte de Israel contra a poboación de Gaza, que pisotean o dereito humanitario, amosan unha erosión dos piares do sistema internacional de seguridade colectiva e de cooperación internacional, e non son feitos illados. A incapacidade da estrutura xurídica e institucional de NN.UU., para adaptarse a unha nova realidade xeopolítica, e a súa falta de eficacia para dar resposta ás crises multidimensionais das últimas décadas, fan necesaria unha revisión das súas bases que responda aos desafíos da gobernanza no século XXI.

El legado de la Cumbre del Futuro

El sistema de Naciones Unidas (NN.UU) se enfrenta a una crisis sin precedentes. Ejemplos de la agresión de Rusia a Ucrania, que vulnera frontalmente el principio de prohibición del uso de la fuerza, y los ataques masivos a civiles por parte de Israel a la población de Gaza, que pisotean el derecho humanitario, muestran una erosión de los pilares del sistema internacional de seguridad colectivo y de cooperación internacional y no son aislados. La incapacidad de la estructura jurídica e institucional de NN.UU. para adaptarse a una nueva realidad geopolítica y su falta de eficacia para dar respuesta a las crisis multidimensionales de las últimas décadas hace necesaria una revisión de sus bases que responda a los desafíos de la gobernanza en el siglo XXI.
DSC5019 2

Gómez González

É graduada en Estudos Internacionais pola Universidade Autónoma de Madrid e Máster en Asuntos Internacionais: Economía, Dereito e Política pola Universidade Pontificia Comillas. A súa especialización céntrase nos asuntos europeos e nas relacións transatlánticas, cun enfoque particular na política exterior da Unión Europea e a súa proxección global. A súa formación inclúe estadías académicas na

Gómez González Read More »


Artigos de Gómez González, Sofía

Entre potencias e alianzas: a UE na transformación da orde internacional (V) Cara un mundo multipolar: propostas para unha visión estratéxica europea

Apartados xeográficos Europa
Liñas de investigación União Europeia
Esta serie de artigos constitúe unha traducción e aproximación ao estudo The European Union as a Moderating Factor in the Strategic Competition between the United States and China, publicado por Sofía Gómez González no repositorio da Universidade Pontificia Comillas. Nel, a autora analiza como, nun momento no que a competencia entre os Estados Unidos e China acada niveis de enorme tensión, e tras a recente chegada de Donald Trump á presidencia estadounidense, a Unión Europea pode desempeñar un papel moderador dentro dunha orde internacional en transformación. O traballo céntrase nos factores estratéxicos —económicos, tecnolóxicos e de defensa— que condicionan este escenario, subliñando a relevancia que ten para Europa. A cuestión resulta especialmente significativa, xa que da súa resolución dependerán tanto a supervivencia do chamado modo de vida europeo como a posición da UE no sistema internacional.

Entre potencias e alianzas: a UE na transformación da orde internacional (IV) Máis alá de Washington: Canadá como socio estratéxico para unha UE global

Apartados xeográficos Europa
Liñas de investigación União Europeia
Esta serie de artigos constitúe unha traducción e aproximación ao estudo The European Union as a Moderating Factor in the Strategic Competition between the United States and China, publicado por Sofía Gómez González no repositorio da Universidade Pontificia Comillas. Nel, a autora analiza como, nun momento no que a competencia entre os Estados Unidos e China acada niveis de enorme tensión, e tras a recente chegada de Donald Trump á presidencia estadounidense, a Unión Europea pode desempeñar un papel moderador dentro dunha orde internacional en transformación. O traballo céntrase nos factores estratéxicos —económicos, tecnolóxicos e de defensa— que condicionan este escenario, subliñando a relevancia que ten para Europa. A cuestión resulta especialmente significativa, xa que da súa resolución dependerán tanto a supervivencia do chamado modo de vida europeo como a posición da UE no sistema internacional.

Entre potencias e alianzas: a UE na transformación da orde internacional (III) Unha relación complexa: a UE e China entre intereses económicos e desafíos políticos (2016–2024)

Apartados xeográficos Europa
Esta serie de artigos constitúe unha traducción e aproximación ao estudo The European Union as a Moderating Factor in the Strategic Competition between the United States and China, publicado por Sofía Gómez González no repositorio da Universidade Pontificia Comillas. Nel, a autora analiza como, nun momento no que a competencia entre os Estados Unidos e China acada niveis de enorme tensión, e tras a recente chegada de Donald Trump á presidencia estadounidense, a Unión Europea pode desempeñar un papel moderador dentro dunha orde internacional en transformación. O traballo céntrase nos factores estratéxicos —económicos, tecnolóxicos e de defensa— que condicionan este escenario, subliñando a relevancia que ten para Europa. A cuestión resulta especialmente significativa, xa que da súa resolución dependerán tanto a supervivencia do chamado modo de vida europeo como a posición da UE no sistema internacional.

Entre potencias e alianzas: a UE na transformación da orde internacional (II) Relacións transatlánticas en tempos incertos: a evolución da cooperación entre a Unión Europea e os Estados Unidos (2016–2024)

Apartados xeográficos Europa
Esta serie de artigos constitúe unha traducción e aproximación ao estudo The European Union as a Moderating Factor in the Strategic Competition between the United States and China, publicado por Sofía Gómez González no repositorio da Universidade Pontificia Comillas. Nel, a autora analiza como, nun momento no que a competencia entre os Estados Unidos e China acada niveis de enorme tensión, e tras a recente chegada de Donald Trump á presidencia estadounidense, a Unión Europea pode desempeñar un papel moderador dentro dunha orde internacional en transformación. O traballo céntrase nos factores estratéxicos —económicos, tecnolóxicos e de defensa— que condicionan este escenario, subliñando a relevancia que ten para Europa. A cuestión resulta especialmente significativa, xa que da súa resolución dependerán tanto a supervivencia do chamado modo de vida europeo como a posición da UE no sistema internacional.

Entre potencias e alianzas: a UE na transformación da orde internacional (I) Do dominio único ao equilibrio de forzas: novas dinámicas na orde global

Apartados xeográficos Europa
Esta serie de artigos constitúe unha traducción e aproximación ao estudo The European Union as a Moderating Factor in the Strategic Competition between the United States and China, publicado por Sofía Gómez González no repositorio da Universidade Pontificia Comillas. Nel, a autora analiza como, nun momento no que a competencia entre os Estados Unidos e China acada niveis de enorme tensión, e tras a recente chegada de Donald Trump á presidencia estadounidense, a Unión Europea pode desempeñar un papel moderador dentro dunha orde internacional en transformación. O traballo céntrase nos factores estratéxicos —económicos, tecnolóxicos e de defensa— que condicionan este escenario, subliñando a relevancia que ten para Europa. A cuestión resulta especialmente significativa, xa que da súa resolución dependerán tanto a supervivencia do chamado modo de vida europeo como a posición da UE no sistema internacional.
pablo moreira

Moreira Martínez

É licenciado en Historia e Xeografía pola Universitat de Barcelona, especializado en Política Internacional, Servizo Exterior e Historia Contemporánea pola Università di Napoli Federico II. É analista político cunha traxectoria como escritor freelance e investigador especializado. O seu traballo céntrase na análise crítica da xeopolítica actual, as relacións internacionais e as dinámicas históricas que configuran

Moreira Martínez Read More »


Artigos de Moreira Martínez, Pablo

Campo de persoas refuxiadas Rohingya, Teknaf, Bangladesh. Autor: Masum-al-Hasan Rocky, Fonte: Wikimedia

A traxedia rohingya

Apartados xeográficos Ásia
A traxedia rohingya é unha ferida aberta no mapa moral do sueste asiático. Dende 2017, a ofensiva militar de Myanmar na rexión de Rakhine, no Goldo de Bengala, forzou o éxodo de máis de 700.000 persoas cara a Bangladés. Expulsados do seu territorio ancestral, os rohingyas exemplifican unha forma de exclusión institucional que pon en evidencia as fendas do dereito internacional contemporáneo.
Fonte: Cem Ozdel/Anadolu via Getty Images. Participantes do proxecto de arte pública “The Herds” percorreron 20.000 quilómetros desde Senegal ata Europa con animais de monicreque a tamaño real para chamar a atención sobre a migración causada polo cambio climático

Refuxiados climáticos. O baleiro legal dunha emerxencia global

A crise climática e o desprazamento forzado das persoas son fenómenos cada vez máis relacionados entre si. Dende 2022, mais da metade de desprazamentos rexistrados tiveron como causa directa desastres ambientais, ao tempo que preto do 60% das persoas refuxiadas e desprazadas internamente residen actualmente en países particularmente vulnerables aos efectos do cambio climático, de acordo con datos recollidos polo Global Report on Internal Displacement 2023 do IDMC e por ACNUR. En consecuencia, a crise climática e o desprazamento forzado son fenómenos cada vez máis relacionados entre si.
Por Harley D. Nygren, Wikimedia

O Ártico: xeopolítica da última fronteira

Durante séculos, o territorio Ártico foi percibido como un espazo remoto, inhóspito e marxinal no taboleiro global. Porén, no século XXI converteuse nun espazo central da competencia estratéxica entre as grandes potencias que queren impoñerse nos novos tempos, mais existe un factor que pode trocar os desexos de dominio e instalación no polo norte, o cambio climático.