Consello Asesor : Vinculación

Discurso na entrega do III Premio Mundiario de Xornalismo, Oleiros, 23 de xaneiro do 2025.

Este artigo concebiuse en coautoría entre Facundo Muniain e María Xosé Porteiro e fai parte do Informe anual da acción exterior de Galicia Nós No Mundo 2022-2023 “Construíndo o futuro, activando a Lei de Acción Exterior”

Na primavera pasada fun convidada a participar no ciclo titulado Democracia, pero que Democracia, dentro do ciclo PENSARMOS do Consello da Cultura Galega (CCG), cunha intervención que titulei A perplexidade democrática.Deseguido ofrécese un sucinto resumo dos asuntos abordados no decurso de dúas horas conducidas por Luisa Martínez, pertencente á Sección de Pensamento que dirixe Celia Pereira Porto.

Sen rango diplomático, mais con competencias abondo -fóra das estritamente consulares, de defensa, de participación en organismos multilaterais, ou similares-, a acción e a política exterior de Galicia chantan os seus alicerces nunha antiga historia diaspórica adiantada á globalización onde case ningunha fronteira nos foi allea. Compartida pola secretaría do mesmo nome coa de emigración, algunhas competencias radican en política lingüística, promoción económica, cooperación ao desenvolvemento e na diplomacia cultural do Consello da Cultura Galega.

Non son tempos propicios á comparación con outros que puidesen orientar sobre escenarios posibles, así que facer calquera análise prospectiva é moi arriscado. A única certeza na que podemos confiar é a seguridade da incerteza. 

O contexto internacional máis próximo, está a mudar, superado o statu quo saído da segunda guerra mundial e despois da caída do muro de Berlín no século pasado. A actual globalización económica impón novos procesos e hai tensións centrífugas e centrípetas na visión e conformación das realidades nacionais, e tamén nas plataformas multilaterais. O poder

O vindeiro ano cúmprense 250 anos da publicación de A Riqueza das Nacións. Boa ocasión para desacreditar quen predica a pobreza das nacións.

Breve memoria de aqueles tempos, cando algúns xóvenes esperábamos aquí o fin dun réxime opresivo que se nos facía eterno. O golpe militar do 25 de abril de 1974, en Portugal, foi unha raiola de esperanza. Caía a outra gran ditadura ibérica, a máis antiga do continente, desgastada por unha longa guerra colonial sen saída.

O 10 de marzo, máis de un millón de portugueses deron o voto á ultra dereitista Chega, liña en ascenso en moitos países. Case sempre vótanlles as zonas atrasadas, por medo a unha globalización que cuestiona valores culturais, raciais ou produtivos. En Iberia, cun norte máis industrial e avanzado e un sur máis agrícola e atrasado, os moi conservadores son fortes na zona meridional, subvencionada polo Estado e que, polo tanto, tamén teme perder recursos se cambian as regras de xogo. Chega gañou no Algarve. Aquí, Vox ten peso no centro sur, pero é pouco relevante nas tres nacionalidades históricas.

Case todos admitimos que os falantes de galego e português têm capacidade de perceber-se, falam línguas muito similares. Tive ocasião de aproveitá-lo durante os 12 anos que fui responsável pela presença do Banco Pastor em Portugal, através de uma filial especializada em fornecer crédito ao consumo a clientes de comércios e empresas de serviços. Case todos os meses passava um par de dias na central do Porto. Desde o princípio, empreguei o meu galego, aportuguesado, com clientes, parceiros, empregado, conselheiros, assessores e autoridades bancárias. A equipa humana era local, tomavam-me como um mais e falavam-me com naturalidade na sua língua. Devo acrescentar que, graças a esse contacto periódico, melhorei muito o domínio de um idioma que não é a minha língua materna.

A reacción da parte máis moderna, urbana i europea non poido evitar, por pouco, que Erdogan repita mandato, trala segunda volta das eleccións, celebrada o 28 de maio. Leva 20 anos á fronte de Turquía, antes como primeiro ministro e, desde o 2014, como Presidente, despois de cambiar a Constitución de modelo parlamentario a presidencialista, con máis poder para o xefe do Estado, elixido directamente polo pobo. É o sistema preferido polos que teñen vontade autoritaria, que ademais tenden a saltarse a limitación de mandatos, precaución necesaria para evitar unha deriva ditatorial nestes réximes.

Rusia é agora sinónimo dos que buscan no pasado as razóns do futuro, Putin é Erdogan, Trump, Vox, Le Pen e moitos máis. Hai que elixir entre eles e o que representa a UE: defensa da democracia, da colaboración entre os pobos por riba das fronteiras. A guerra de Ucraína reflexa unha disxuntiva sobre a

Cando Xulio empezou, hai máis de trinta anos, a estudar o que ocorría polo planeta adiante e creou o Instituto Galego de Análise e  Documentación Internacional (IGADI, 1991) conectaba cunha necesidade urxente dun país que transitaba, en poucos anos, dunha situación demasiado pechada a outra moi aberta.

Nos duros tempos dos dous últimos séculos moitos galegos tiveron que emigrar, baleirando o espazo rural que non podía manter toda a poboación que tiña. Espalláronse por América e despois por Europa. Na diáspora americana confluíron con españois doutras zonas; agás no caso do Brasil, onde case toda a emigración española procede da Galiza, porque

Houbo unha Galicia en Centroeuropa que desapareceu como consecuencia do tratado de Versalles (11-11-1918). Este rematou coa Primeira Guerra Mundial e tamén co que quedaba do Imperio Austrohúngaro, no que había unha provincia chamada Galicia. Non tiña relación directa coa nosa Galicia pero, aínda así, coido que é interesante lembrar o centenario do seu fin.

Neste confuso 2020 conflúen varios factores favorábeis para que Irlanda sexa un só Estado e supere, un século despois, a división imposta pola potencia colonial no 1921, cando se asinou o tratado que deu fin á súa guerra de independencia.

Sorpresa, gratitude, satisfacción e conexión emocional. Esa foi a miña reacción máis íntima cando o presidente da Deputación, Luís Menor, me notificou por teléfono a concesión deste premio, por primeira vez dedicado a recoñecer unha traxectoria profesional. Sorpresa, porque descoñecía que me incluíran como candidato. Gratitude a quen presentou a proposta e a quen a

Fóisenos o Justo Beramendi. O historiador, o ensaísta, o cronista político de Tempos Novos e Tempos Dixital. E sobre todo, o amigo e mestre de moitos de nós. O meu codirector de tese. De quen aprendín, con ollos críticos, a ver o mundo desde aquí. Desde a súa Galicia de adopción. Da que deu razón na súa intensa e tensa obra de investigación. De case todo o que el foi falo nesa laudatio que me encargaran cando recibiu o Pedrón de Ouro en 2008, na Casa da Matanza, en Padrón. Boa viaxe, amigo Justo.

En que medida os medios de comunicación son un espello fiel do mundo? Quen se fai esta pregunta é o escritor e reporteiro polaco Ryszard Kapunscinsky nun momento do discurso co que agradecía en Estocolmo a concesión do premio Stora Jurnalstpriset. A resposta tamén é súa: os medios de comunicación reflectan o mundo dun modo moi superficial e fragmentario.

Trinta anos atrás, o mundo reconducía décadas de confrontación bipolar -a guerra fría-, e abríanse espazos nos que a comunidade internacional tiña a oportunidade de desafiar novos camiños de entendemento para a superación de conflitos. Coa revolución tecnolóxica permeabilizando a imparable transición cara un novo sistema de relacións baseado nun esperanzador reequilibrio de poderes. É

A imaxe que un garda daquel 11-S de hai dez anos é máis cinematográfica que informativa. Vimos unha e cen veces a secuencia na que dous avións chocaban coas Torres Xemelgas, pero o que ese espectacular acontecemento causou non o poidemos visualizar, sempre a contagotas e con imaxes tomadas por testigos espontáneos, ata moito tempo

A imaxe que un garda daquel 11-S de hai dez anos é máis cinematográfica que informativa. Vimos unha e cen veces a secuencia na que dous avións chocaban coas Torres Xemelgas, pero o que ese espectacular acontecemento causou non o poidemos visualizar, sempre a contagotas e con imaxes tomadas por testigos espontáneos, ata moito tempo

A filtración a través da web Wikileaks de 400.000 documentos contendo milleiros de actos ilícitos ou delictivos cometidos durante a guerra de Iraq, que o Departamento de Defensa norteamericano mantivo secuestrados até agora, volve poñer de manifesto que a información sempre resulta ser a primeira vítima dunha guerra. Pero nunca soubemos tan minuciosamente como agora

O comité noriegués dos Nobel pode darse por satisfeito. A histérica reacción das autoridades chinesas calificando de “obscenidade” haberlle concedido ao disidente Liu Xiaobo o da Paz confirma que deu no cravo. Contraataque fallido. Nunca unha boa autodefensa diplomática se saldou en positivo utilizando como munición unha argumentación moral, non política. Tampouco a prensa oficial,

O petróleo fai milagres. Un dos máis chamativos, o da comunidade internacional perdonándolle a vida a Vladimir Putin antes e despois de que Moscú anunciara, fai agora un ano, que chegara a fin da guerra contra o terrorismo en Chechenia.

O petróleo fai milagres. Un dos máis chamativos, o da comunidade internacional perdonándolle a vida a Vladimir Putin antes e despois de que Moscú anunciara, fai agora un ano, que chegara a fin da guerra contra o terrorismo en Chechenia. Non hai en Europa un lugar no que os dereitos humanos se veñan atacando con

O presente estudo aborda a aprobación, nun exercício de congruencia constitucional, dunha Lei Orgánica de Amnistia a aplicar no marco do Procés Català, com vistas a un adecuado encaixe entre Catalunya e o resto do Estado español. Apóntase asimesmo a uns cambios constitucionais, no marco dunha revisión ou, inclusibel, dunha nova Constitución, de características federais, na procura dunha mellor convivencia, dentro de España, das estruturas territoriales que a compoñen, nomeadamente das súas Nacionalidades Históricas (Catalunya, Euskadi e Galiza). Deberíamos, en definitiva, ao noso entender, de avogar, no marco dun renovado contexto constitucional, á consecución dunha democracia, persoal e territorial, máis social, transversal, participativa e representativa, tal como corresponde ao interés da expresión real dos princípios da liberdade, igoaldade e fraternidade.

Versión estenográfica de la ponencia presentada en el XXV Congreso de la Asociación Mexicana de Estudios Internacionales, Playa del Carmen, Quintana Roo, 13-15 de octubre de 2011 que iniciaba así: “Permítaseme, en primer lugar, expresar mi agradecimiento a la Asociación Mexicana de Estudios Internacionales, personificada en su presidente, mi viejo amigo desde principios de los ochenta, el Profesor Dr. Manuel Martínez Justo, por la distinción con laqueme han honrado invitándome a participar enel XXVCongreso de la Asociación Mexicana de Estudios Internacionales, en cuyas actividades no había intervenido desde el Congreso celebrado en Puebla, en el verano de 1989. Todo ello para formar parte de esta merecida mesa redonda en homenaje al Profesor Dr. Modesto Seara Vázquez, acompañando al Profesor Dr. Manuel López Quero, de la Universidad Politécnica de Madrid y al exgobernador del Estado de Oaxaca y actualmente Senador da República de México, Licenciado Sr. Eladio Ramírez López.”

Na obra Debates e Dilemas Contemporâneos do Direito e Fraternidade (Deisemara Turatti, Geralda Magella de Faria Rossetto, Ana Cristina Ben, organizadoras) editado polo CLAEC – Centro Latino-Americano de Estudos em Cultura, no 2024, podes ler o artigo de Antonio Martínez Puñal, “Reflexións encol da conveniencia da aprobación en España dunha Lei Orgánica de Amnistía para a regularización

O livro objeto desta apresentação é dedicado aos Direitos Humanos, à Fraternidade e à Justiça Social, tendo como contexto uma avaliação contemporânea: no caso, as três temáticas são examinadas pela dinâmica da Sociedade em Rede, constituindo-se assim em quatro macro temas, cujas expressões detêm conceitos próprios que lhes dão identidades e características o bastante para serem reconhecidas no mundo da ciência.

Falar sobre o conflito do Saara Ocidental leva-nos inexoravelmente a falar do seu direito de autodeterminaçom, recolhido em numerosas ocasions pola ONU e pola Corte Internacional de Justiça, no seu Ditame do 14 de abril do 1975, no qual reconhecia “o direito das povoaçons do Saara Ocidental à autodeterminaçon”. Contodo, o Acordo tripartito de Madri

A institucionalidade internacional que debería de pilotar a globalización, máis aló dalgunha proposta fragmentaria, fai augas por todas as beiras, deixando á deriva, pese ao crecemento do comercio mundial e dos incontábeis avances nas telecomunicacións, a solución dos graves problemas presentados por aquela.

A institucionalidade internacional que debería de pilotar a globalización, máis aló dalgunha proposta fragmentaria, fai auga por todas as beiras, deixando á deriva, pese ao crecemento do comercio mundial e dos incontábeis avances nas telecomunicacións, a solución dos graves problemas presentados por aquela. Fai xa bastantes anos, nun Seminario Internacional da UNESCO, citabamos unha serie

O Consello de Seguranza: outro paso máis cara o seu descrédito. A instancias de México e outros estados membros do Consello de Seguranza das Nacións Unidas, este tratou o pasado día 16 o tema dos últimos sucesos na antiga provincia do Sáhara Occidental en tempos de Franco. O Consello, hipotecado polos países permanentes con dereito

Se ben era de esperar por parte de España, con todo o seu papel histórico colonial, un maior protagonismo en todo o que rodea ao Bicentenario, tamén era de esperar unha actuación máis relevante neste asunto por parte das súas Comunidades Autónomas cunha grande traxectoria emigratoria cara ao continente americano. Algunhas delas, profundamente debedoras dos